Organizasyonunuzun iş sağlığı ve güvenliği kültürünü iyileştirmeye ihtiyacınız olup olmadığını belirlemenin bir yolu da, mevcut güvenlik ikliminin değerlendirilmesidir.

Güvenlik İklimi araştırmaları bir organizasyonun kültürünü aşağıdaki faktörleri inceleyerek tanımlar:

  • Üst yönetim ekibinin, iş sağlığı ve güvenliği konusundaki liderliği ve sağlıklı ve güvenli bir işyeri yaratma sorumluluğunu üstlenme derecesi (örneğin, üretim alanına/ atölyelere yakınlıkları ve görünürlükleri);
  • Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği hakkında ne kadar bilgi sahibi oldukları ve ne kadar iletişim kurdukları; ne derece sorumluluk hissettikleri ve ilgili eğitimlere ne oranda katıldıkları;
  • İşgücünün farklı seviyelerinin, iş sağlığı ve güvenliği iyileştirme süreçlerine ne derece dahil olduğu;
  • Bireylerin, kendileri ve başka çalışanların sağlık ve güvenliklerine karşı ne derece sorumluluk hissettikleri;
  • Risk alma davranışına gösterilen tolerans;
  • İş sağlığı ve güvenliği performansının nasıl ölçümlendiği ve öneminin hangi seviyede vurgulandığı;
  • İş sağlığı ve güvenliği kültürünün düzenli değerlendirilmesi ve iyileştirme planlarının uygulanması.

Bu faktörlere bakılarak, bir organizasyonun iş sağlığı ve güvenliği alanındaki durumu ve nasıl bir iyileştirmeye gereksinim duyduğu anlaşılabilir.

Bu araştırmalarda, anketler de kullanılabilir. Mümkün olan her koşulda, davranış gözlemi verileri, çalıştaylar ve odak grup çalışmalarına ek olarak kullanılmaları, davranışların altındaki sebeplerin doğru anlaşılmasına fayda sağlayacaktır.  Bu değerlendirme sonuçları, farkındalığın arttırılması, konu hakkında organizasyonun mevcut tutumunun değerlendirilmesi, dikkat edilmesi gereken alanların belirlenmesi, organizasyonun bir güvenli davranış programı için hazır olup olmadığına karar verilmesi ve iyileştirme çabalarındaki gelişimin eskiye kıyasla değerlendirilebilmesinde temel alınmak üzere kullanılabilir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kültüründe değişim uzun bir zamanda gerçekleşir. Bir kültür değişim programı ancak üst düzey yöneticilerin değişimi sahiplenmesi ve önderlik etmesi ile başarılı olabilir.  Kültürü hızla değiştirmeye kalkmak, dirençle karşılaşma riskini arttırır. Bir kültürün yönünü genellikle üst yönetim belirler ancak alt seviyelerde, atölye/ üretim alanındaki etkili, fikrine değer verilen kişilerin de etkisi unutulmamalıdır. Bu bireyler, iş güvenliği kültürünün geliştirilmesinde önemli rol oynarlar - hatta bu rolleri onlar için planlı bir şeklide siz de tanımlayabilirsiniz.

Pozitif bir İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü yaratmada en önemli unsurlardan biri ‘organizasyonel öğrenmedir’. Organizasyonel öğrenme, yaşanan ortak problemler çerçevesinde, çalışanların öğrenim ve deneyimlerini paylaşmaya teşvik edildiği bir süreçtir.   Yöneticiler ve astları arasında karşılıklı güvenin sağlanmış olması, güçlü bir İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürünün geliştirilmesi için büyük önem taşır. Bir diğer önemli faktör, her seviyeden yöneticinin, iş sağlığı ve güvenliğini bir yönetim sorumluluğu olarak kabul etmesidir.

Yapılan araştırmalar, bir organizasyonda başarılı olan güvenli davranış programının, bir diğerinde başarısız olabildiğini göstermektedir.  Bu durumun nedeni genellikle organizasyonun mevcut kültürü ile ilgilidir. Doğru davranış şeklinin seçilmesi ve uygulanmasında farklı modellerden faydalanılabilir.

* “iklim” ve “kültür” arasındaki fark çok belirgindir.  İklim, risk ve güvenlik ile ilgili algı, tutum ve inanışları kapsar ve genellikle anketler ile ölçülerek,  genel güvenlik kavramı ile ilgili organizasyonun resmini çeker. Kültür, daha karmaşık, uzun vadeli bir kavramdır ve daha temel değerleri yansıtır.